• Anansi is met migranten mee verhuisd van Zuid-Amerika naar Europa. Hierdoor zien we de jongste tijd ook Europese motieven – Repelsteeltje, Assepoester enz. – doordringen in de verhalen, en omgekeerd: Anansi-thema’s gaan deel uitmaken van Europese verhalen. Het is bij veel verhalen een boeiende maar ook moeilijke discussie: is er ergens een gemeenschappelijke bron voor verhalen en figuren die wereldwijd op elkaar lijken (‘archetypen’, heten die dan), of is er sprake van beïnvloeding en ontlening door de eeuwen heen? De vraag is zeer moeilijk te beantwoorden. Uit recent onderzoek blijkt dat we ons ervoor moeten hoeden een bepaald motief te snel als ‘Europees’ te benoemen.
• Er duiken ook eigentijdse thema’s en fenomenen op in de Anansi-verhalen: skateborden, de auto, feminisme, migratie, vliegtuigen, verkiezingsfraude… Orale verhalen hebben zich altijd al aan nieuwe tijden aangepast. Overigens lijkt het erop dat de kunst van het vertellen de jongste jaren, na een terugval door de komst van de televisie, opnieuw in opmars is. De functie ervan is nu wel ingrijpend anders dan in de traditionele vormen, waarin kennisoverdracht en ‘de boodschap’ of ‘levensles’ vaak belangrijk blijven. Vermaak en ontspanning hebben die functies overgenomen.
• De jongste tijd zijn ook de vertelomstandigheden veranderd en wordt Anansi bijvoorbeeld ook in toneelstukken) en op festivals opgevoerd. De interactie die er bij het vertellen van verhalen altijd was tussen verteller en publiek, verdween hierdoor voor een groot deel.
• Er verschenen en verschijnen sinds de jaren 1970 ook strips, krantenfeuilletons, (voorlees)boekjes en boeken met Anansi-verhalen. Anansi maakt hierdoor sinds kort voor het eerst deel uit van de schriftelijke cultuur. Zeker in versies voor kinderen is de figuur veel minder ‘scherp’ en gewaagd, en zijn de verhalen ‘gekuist’. Er is sprake van verburgerlijking en vertrutting. Volgens sommigen verliest Anansi zijn ‘giftige’ trekjes en wordt hij meer een vrolijke grappenmaker.
• Dat Anansi de jongste decennia vooral in Nederland weer populair wordt en er zelfs gemeengoed is geworden, heeft veel te maken met verhalenvertellers en schrijvers van Surinaamse afkomst. Zij spelen een belangrijke rol in de herwaardering van hun roots en hun erfgoed, waar Anansi toe behoort. De rebelse Anansi wordt in deze nieuwe context zelfs een symbool van het verzet tegen de uiteraard allang afgeschafte slavernij.
• Ook ‘Nederlandse’ vertellers nemen Anansi-verhalen op in hun repertoire. Hierdoor wordt Anansi een figuur die nu bijvoorbeeld ook bij Nederlandse kinderen van Chinese en Marokkaanse afkomst bekend is. Een mooi voorbeeld van interculturaliteit, van culturen die in elkaar overvloeien, en motieven en figuren van elkaar overnemen.

Terug